Alle modellen in deze serie
| Model | Bouwjaren | cc | pk | NL-mediaan |
|---|---|---|---|---|
| R51/2 | 1950–1951 | 494 | 24 | – |
| R51/3 | 1951–1954 | 494 | 24 | – |
| R67 | 1951 | 594 | 26 | – |
| R67/2 | 1952–1954 | 594 | 28 | – |
| R68 | 1952–1954 | 594 | 35 | – |
| R50 | 1955–1960 | 494 | 26 | – |
| R67/3 | 1955–1956 | 594 | 28 | – |
| R69 | 1955–1960 | 594 | 35 | – |
| R60 | 1956–1960 | 594 | 28 | – |
| R50/2 | 1960–1969 | 494 | 26 | – |
| R50S | 1960–1962 | 494 | 35 | – |
| R60/2 | 1960–1969 | 594 | 30 | – |
| R69S | 1960–1969 | 594 | 42 | – |
| R50US | 1967–1969 | 494 | 26 | – |
| R60US | 1967–1969 | 594 | 30 | – |
| R69US | 1967–1969 | 594 | 42 | – |
NL-mediaan: mediaan vraagprijs van complete motoren op Marktplaats, alleen getoond vanaf 3 advertenties.
De geschiedenis
Na de oorlog moest BMW opnieuw beginnen. Op 18 oktober 1949 presenteerde het merk in hotel Bayerischer Hof in München de R51/2, de eerste naoorlogse boxer. Het chassis was in essentie dat van de R51 uit 1938–1940: telescoopvork voor en plunjervering achter. De productie liep van 1950 tot 1951 en bleef bij 5.000 stuks.
In 1951 kwamen er nieuwe motoren met één, tandwielaangedreven nokkenas: de R51/3 met 494 cc en 24 pk, en de R67 met 594 cc en 26 pk. Eind 1951 volgde de R67/2 met 28 pk en een duplex-voorrem. Daarnaast verscheen de R68, een sportmodel van 35 pk dat in oktober 1951 op de IFMA in Frankfurt werd getoond en vanaf de zomer van 1952 in serie ging. Het werd de ‘honderd-mijls-renner’ genoemd en was volgens BMW en Wikipedia de eerste Duitse serie-motorfiets die harder dan 100 mijl per uur ging. Er werden 1.452 stuks gebouwd.
In januari 1955 liet BMW op de Brussels Motor Show de R50 en R69 zien met een volledig zwenkend onderstel: voor een Earles-schommelvork, achter een lange schommel met de cardanas in het rechter zwenkarm. De R67/3 bleef als laatste plunjermodel nog even in productie, alleen als zijspancombinatie en in zo’n 700 stuks. In april 1956 verving de R60 de R67 als zijspanmotor, waarmee het plunjertijdperk voorbij was.
In 1960 volgde op de IFMA in Keulen een facelift: de R50/2 en R60/2, plus de sportmodellen R50S en R69S. Eind jaren zestig bouwde BMW voor de VS ook Earles-modellen met een telescoopvork. In 1969 stopte de Earles-reeks. De productie verhuisde naar Berlijn en de /5-serie nam het over.
Techniek van deze generatie
Alle modellen hebben een luchtgekoelde boxertweecilinder met cardanaandrijving. Vanaf de R51/3 heeft de motor één nokkenas met tandwielaandrijving; de R51/2 had nog twee nokkenassen met een ketting. De elektrische installatie is bij de /2-modellen een 6 volt-systeem met magneetontsteking, en er zijn nog geen elektrische starters.
Plunjervering is een constructie waarbij het achterwiel in een star frame op en neer beweegt in geveerde plunjers (in het Duits ‘Geradwegfederung’). De voorkant was bij de eerste modellen een gewone telescoopvork.
De Earles-vork hoort bij het volledig zwenkende onderstel. In plaats van telescoopbuizen draagt een schommelvork het voorwiel, met aparte veer-demperelementen. De vork is vernoemd naar de Engelse ontwerper Ernest Earles. Een Earles-vork duikt niet in elkaar bij het remmen, maar het stuurt volgens Wikipedia wat zwaar. De achterschommel is lang, met de cardanas in olie in het rechter zwenkarm. Het geheel reageert gevoelig op versleten of verkeerd afgestelde lagers, dus onderhoud van het onderstel is belangrijk.
De US-modellen (R50US, R60US en R69US) zijn Earles-BMW’s die een nieuwe telescoopvork met lange veerweg kregen. Die kwam er op aandringen van de Amerikaanse importeurs. De zijspanogen vervielen en vanaf modeljaar 1969 waren reflectoren en een DOT-sticker verplicht. Een testrapport uit 1968 noemde de R69US stabiel bij hoge snelheid en beter in bochten dan de Earles-versie (één bron, via Motorcycle Classics). Dezelfde telescoopvork werd, aangepast, de basis van de /5-vork.
Remmen zijn mechanische trommelremmen. Sinds 1954 hebben de plunjermodellen lichtmetalen velgen en aluminium volnaafremmen.
De modellen
De familie loopt van de zachte toerders tot de sportmodellen. De R51/3 en R67 zijn de eerste naoorlogse modellen met de nieuwe motor, waarbij de R67 vooral met zijspan werd gereden. De R67/2 gaf iets meer vermogen en de R68 maakte van het plunjerchassis een sportmotor, al kreeg de achtervering op slechte wegen moeite om contact met het wegdek te houden.
De R68 had een nieuwe kop met grotere kanalen en kleppen en een handbediende ontstekingsverstelling links op het stuur, omdat de hoge compressie bij slechte brandstof neigt te pingelen. De handschakelhendel naast de voetschakeling bij de vroege modellen is geen gebrek maar een DIN-vereiste van die tijd.
Met de Earles-modellen werd het aanbod breder. De R50 (26 pk) werd veel door politie en overheid gebruikt en was zijspanklaar, de R60 (28 pk) was de zijspanmotor en de R69 (35 pk) het topmodel. De /2-versies uit 1960 zijn de meest gebouwde: er zijn meer dan 19.000 R50/2’s gemaakt en rond de 17.000 R60/2’s (de bronnen lopen daar onderling uiteen). De R50S (35 pk, 1960–1962, 1.634 stuks) was commercieel geen succes, omdat kopers voor de R69S kozen. Die heeft 42 pk, een hydraulische stuurdemper en was ook in wit te krijgen.
Over het beginjaar van de US-modellen zijn de bronnen het niet eens: 1967 volgens onder meer Kradblatt en de Duitse modellenlijst, 1968 volgens Wikipedia (en). Waarschijnlijk is 1968 het modeljaar en begon de productie in het najaar van 1967. De tabel hieronder toont alle modellen met jaren, cc en pk.
Kopen en bezitten: tips
Begin bij de staat van het onderstel: de zwenkarmlagers, de speling in de voorwielas en de schokdempers. Een niet werkende demper belast de schommel scheef. Kijk daarna naar de aandrijving: de spline van het achterwiel en de versnellingsbak. Bij de R69S hoort de krukas extra aandacht, en bij elk model het aantal lekkende afdichtingen.
Originaliteit weegt zwaar. Vraag naar de historie, vergelijk de nummers op motor en frame met de papieren en laat je niet verrassen door een ‘R69S’ die oorspronkelijk een andere uitvoering was. De ‘oil slinger rings’ (slingerringen) in de krukas moeten periodiek worden gereinigd, en de 6 volt-installatie met magneetontsteking verdient een specialist die ermee overweg kan.
Maak liefst een proefrit: een goed afgesteld Earles-onderstel voelt heel anders dan een versleten exemplaar. Voor wat zulke motoren waard zijn, zie de actuele cijfers op de modelpagina en in de marktwaarde-gids. Hoe het verhaal verderging, lees je bij de /5-serie en de /6-serie.
Zwakke punten
- aandacht: middelZwenkarmlagers van het Earles-onderstelHet onderstel reageert 'uiterst gevoelig' op verkeerd afgestelde of versleten kegelrollagers in de zwenkarmen. Bij verwaarlozing wordt het stuurgedrag log. Controleer de lagerspeling en de smering (de pivotlagers hebben een smeernippel) en onderzoek speling in de voorwielas direct. bron
- aandacht: middelAchterwiel-spline en aandrijvingDe meeneemvertanding (spline) in het achterwielhuis slijt als ze niet bij elke bandenwissel wordt gesmeerd. Bij de plunjermodellen is de spline bovendien aan de krappe kant uitgevoerd, wat ook de wielnaaf laat slijten. Laat de aandrijving bekijken voor je koopt. bron
- aandacht: middelVersnellingsbak en koppeling van de plunjermodellenBij de R51/3, R67 en hun directe verwanten slijten de schakelschijven, waardoor versnellingen onder belasting uitspringen. De koppeling met zes relatief zwakke drukveren kan vervormen en slippen. Pas de latere modellen kregen een verbeterde koppeling. bron
- aandacht: laagLekkende afdichtingenLekkage komt op meerdere plekken voor: bij de droge koppeling, achter de krukas, aan beide uiteinden van de versnellingsbak, achter op de cardanas en bij de achterwielaandrijving. Een beetje vocht is normaal; een natte motor of bak vraagt om uitleg. bron
- aandacht: laagMechanische trommelremmenDe remmen zijn naar moderne maatstaven matig. Dat is geen defect, maar iets om rekening mee te houden in het verkeer. Controleer wel of de remmen gelijkmatig en zonder schokken vertragen. bron
- aandacht: hoogKrukastrillingen bij vroege R69S en R50SBij vroege exemplaren van de sportmodellen leidden trillingen tussen 6.000 en 6.500 tpm tot krukasbreuken en zware motorschade. Sinds 1963 is er een torsietrillingsdemper op de krukas. Check of die aanwezig is en of er motorwerk is gedaan. bron
- aandacht: middelOriginaliteit en motornummersMotoren en versnellingsbakken zijn bij deze modellen goed uitwisselbaar, waardoor originaliteit sterk waardebepalend is. Vergelijk motor- en framenummer met de papieren en met de bekende nummerreeksen, en vraag naar de historie. De nummerbereiken op Wikipedia zijn geen primaire bron. bron
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen plunjervering en een Earles-vork?
Plunjervering is een achtervering waarbij de wielas recht omhoog en omlaag beweegt in geveerde plunjers; de voorkant had een telescoopvork. De Earles-modellen (vanaf 1955) hebben een volledig zwenkend onderstel: een schommelvork voor, een lange achterschommel met de cardanas in het rechter zwenkarm. De R67/3 was het laatste plunjermodel.
Waarom hebben sommige Earles-BMW's een telescoopvork?
De US-modellen R50US, R60US en R69US kregen op aandringen van de Amerikaanse importeurs een nieuwe telescoopvork met lange veerweg. Die vork werd later de basis van de vork van de /5-modellen. Bronnen noemen 1967 of 1968 als beginjaar; waarschijnlijk is 1968 het modeljaar.
Zijn plunjer- en Earles-BMW's meestal zwart?
Ja, zwart was de standaardkleur. De R69S was ook af fabriek in wit te krijgen en de R50/2 en R60/2 bestonden volgens bronnen ook in Dominicaans blauw en Granada-rood.
Zijn er nog onderdelen voor te krijgen?
BMW Group Classic laat reproductieonderdelen maken voor onder meer de R50, R50/2, R60, R60/2, R50S, R69, R69S, R51/2, R51/3, R67, R67/2, R67/3 en R68. De US-modellen worden daar niet apart genoemd; veel techniek is wel gedeeld met de R50/2, R60/2 en R69S.
Wat is een plunjer- of Earles-BMW waard?
Dat hangt sterk af van het model, de originaliteit en de staat. De actuele marktwaarde zie je op de modelpagina's en in de [marktwaarde-gids](/marktwaarde/).
Kopen of verkopen?
Wil je een motor uit deze serie verkopen of zoek je er een? De Boxerschuur volgt het aanbod in Nederland en Duitsland dagelijks.
Motor verkopen Laten zoeken