Alle modellen in deze serie
| Model | Bouwjaren | cc | pk | NL-mediaan |
|---|---|---|---|---|
| R32 | 1923–1926 | 494 | 8,5 | – |
| R37 | 1925–1926 | 494 | 16 | – |
| R39 | 1925–1927 | 247 | 6,5 | – |
| R42 | 1926–1928 | 494 | 12 | – |
| R47 | 1927–1928 | 494 | 18 | – |
| R52 | 1928–1929 | 487 | 12 | – |
| R57 | 1928–1930 | 494 | 18 | – |
| R62 | 1928–1929 | 745 | 18 | – |
| R63 | 1928–1929 | 735 | 24 | – |
| R11 | 1929–1934 | 745 | 18–20 | – |
| R16 | 1929–1934 | 736 | 25–33 | – |
| R2 | 1931–1937 | 198 | 6–8 | – |
| R4 | 1932–1937 | 398 | 12–14 | – |
| R12 | 1935–1942 | 745 | 18–20 | – |
| R17 | 1935–1937 | 736 | 33 | – |
| R3 | 1936 | 305 | 11 | – |
| R5 | 1936–1937 | 494 | 24 | – |
| R20 | 1937–1938 | 192 | 8 | – |
| R35 | 1937–1940 | 342 | 14 | – |
| R6 | 1937 | 600 | 18 | – |
| R23 | 1938–1940 | 247 | 10 | – |
| R51 | 1938–1940 | 494 | 24 | – |
| R61 | 1938–1941 | 600 | 18 | – |
| R66 | 1938–1941 | 597 | 30 | – |
| R71 | 1938–1941 | 745 | 22 | – |
| R75 | 1941–1944 | 745 | 26 | – |
NL-mediaan: mediaan vraagprijs van complete motoren op Marktplaats, alleen getoond vanaf 3 advertenties.
De geschiedenis
BMW’s eerste boxermotor, de M2B15, werd eind 1920 geleverd aan Victoria en dwars ingebouwd in de Helios. De eerste eigen BMW-motorfiets volgde op 28 september 1923: de R32 van Max Friz, getoond op de autotentoonstelling in Berlijn. De motor lag in de lengte in een dubbel buisframe en de cardan-aandrijving ging via een as naar het achterwiel. Daarmee was het concept vastgelegd dat BMW tot de dag van vandaag blijft gebruiken. Lees alles over de BMW R32.
In december 1924 volgden de sportieve R37 met kopkleppen en de eerste BMW-eencilinder, de R39. De R42, een zijklepmodel voor de toerrijder, kwam eind 1925. In 1928 verschenen de R52 en de R62, de eerste 750cc-BMW. Datzelfde jaar nam BMW de fabriek in Eisenach over. Eind 1928 werd in Londen de R11 getoond, de eerste BMW met een geperst stalen frame, samen met de sportieve R16. Het startjaar van die twee verschilt per bron: de fabrikant noemt 1929, andere bronnen 1930, omdat de levering pas in de zomer van 1930 op gang kwam.
Op 19 september 1929 zette Ernst Henne met een 750cc-compressormotor een wereldrecord op de weg neer van 216,75 km/u. In 1937 volgde zijn record van 279,5 km/u op de Autobahn tussen Frankfurt en Darmstadt. In 1939 won Georg Meier de Senior TT op het Isle of Man met de BMW 500 Kompressor.
Voor kleinere budgetten bouwde BMW eencilinders. Sinds 1928 waren motoren tot 200 cc in Duitsland belasting- en rijbewijsvrij. Dat was de basis voor de R2 (1931), gevolgd door de R4 met 398 cc in 1932.
Op 14 februari 1935 presenteerde BMW de R12 en de R17. Ze kregen als eerste in serieproductie een hydraulisch gedempte telescoopvork. De R12 groeide uit tot het meestgebouwde model, grotendeels voor leger en overheid. Meer daarover op de pagina over de BMW R12. Daarna volgden de R5 met voetschakeling (1936), de R35 en R6 (1937) en de R20, de eerste BMW met een geschroefd buisframe. Op 18 februari 1938 kwam de plunjerserie R51, R61, R66 en R71.
De laatste vooroorlogse machine is een bijzondere: de R75, een zijspanmachine uitsluitend voor het leger. Burgerproductie stopte volgens BMW Group Classic in 1941. De oorlog waarin de R75 werd ingezet, kostte onnoemelijk veel levens. Deze gids beschrijft de techniek en de geschiedenis van het voertuig, zonder het te verheerlijken. Zie de BMW R75. Na de oorlog viel Eisenach in de Sovjet-zone; daar bleef de R35 nog jaren in productie, zie de BMW R35.
Techniek van deze generatie
Het basisprincipe is bij alle tweecilinders gelijk: een boxermotor met de krukas in de lengte, een direct aangeflensde versnellingsbak en een aandrijfas naar het achterwiel. BMW sprak van Kardanantrieb, maar technisch is het een askaardan zonder kruiskoppelingen, omdat het achterwiel star is. Een flexibele Hardy-schijf vangt de belasting op.
Er zijn twee motorfamilies. Zijkleppers (SV, de kleppen naast de cilinder) horen bij de toermodellen als de R32, R42, R52, R62, R11, R12, R6, R61 en R71. Kopkleppers (OHV, de kleppen boven in de cilinderkop) horen bij de sportmodellen: R37, R47, R57, R63, R16, R17, R5, R51 en R66. De R5 was een nieuw ontwerp met twee nokkenassen en een replica van de 255-racer.
Frames en onderstellen veranderden snel. De R32 had een buisframe met bladveervork. De R11 introduceerde het geperste stalen frame, dat tot en met de R35 in gebruik bleef. De R5 kreeg een frame van elektrisch gelaste ovale buizen. De R20 kreeg als eerste een geschroefd buisframe. De plunjerserie van 1938 kreeg als eerste achterwielvering, de R75 een gedeeld geschroefd frame met een aangedreven zijspanwiel.
De versnellingsbak ging van drie naar vier versnellingen. De R5 was de eerste serie-BMW met voetschakeling, met een extra handhefboom erbij. De remmen evolueerden van de keilklotzrem van de R32 via de kardanrem van de R42 naar trommelremmen aan beide wielen.
De modellen
De vroege R32 (1923–1926) en R42 (1926–1928) zijn de toermodellen met zijkleppen. De R37 en de R47 zijn de sportieve kopkleppers. In 1928 kwam de langslag-R52, de eerste BMW zonder vierkante boring-slagverhouding, samen met de R62 van 745 cc en de R57 en R63 als sportbroers.
Het geperste frame vormt de volgende generatie: de R11 en R16 (1929–1934), gevolgd door de R12 en R17 (vanaf 1935) met de gedempte telescoopvork. De R12 was het tourmodel, de R17 de sportieve variant met 33 pk. Van de R17 zijn maar 434 stuks gebouwd.
Daarnaast bouwde BMW eencilinders: de R39 met buisframe, de R2, R4 en R3 met geperst frame, de R35 als laatste met dat frame, en de R20 en R23 met geschroefd buisframe. De R23 is volgens BMW Group Classic de basis van alle 250cc-eencilinders met aandrijfas tot 1966. Die lijn loopt door in de familie BMW R24, R25, R26 en R27.
De laatste vooroorlogse tweecilinders, de R51, R61, R66 en R71, delen de plunjervering. De R61 en R71 zijn zijkleppers, de R51 en R66 kopkleppers. De R66 is met 30 pk volgens BMW Group Classic de snelste BMW van voor de oorlog. De R71 was de laatste zijklep-BMW. Hij diende later als voorbeeld voor de Sovjet-Ural M72.
Kopen en bezitten: tips
Vooroorlogse BMW’s koop je met je hoofd, niet met je hart. De waarde zit in originaliteit en herkomst. Onderzoek bij elke machine welke delen origineel zijn, welke vervangen zijn en welke documenten er zijn. Een foto van beide nummers in de aanbieding is het minimum. Het BMW-archief (Mobile Tradition) kan helpen om productiegegevens te achterhalen.
Combinaties van motor en frame uit verschillende bronnen komen voor, en ze zijn niet altijd te herkennen. Laat bij twijfel een specialist of een merkclub meekijken. Voor sommige modellen, zoals de R 71 en R 35, zijn waarschuwingen voor nagebouwde of verbouwde exemplaren te vinden.
Reken op een restauratietraject. Onderdelen zijn schaars en nagemaakte delen vragen controle. Wie een restauratie overweegt, kan beter eerst kijken welke onderdelen beschikbaar zijn voor het model in kwestie. De actuele marktwaarde per model staat op de modelpagina’s en de marktwaarde-pagina legt uit hoe je die leest.
Rij je er daadwerkelijk mee, doe dat dan met begrip voor de beperkingen: weinig of geen achtervering, beperkte remmen en veel onderhoud. De moderne R12 uit 2024 deelt alleen de naam met de vooroorlogse R12.
Zwakke punten
- aandacht: middelMotor- en framenummers die niet bij elkaar horenGebruikers van de R 4 en R 35 melden dat motor- en framenummers bij vooroorlogse BMW's vrijwel nooit overeenkomen. Voor andere modellen is dat niet apart onderzocht, dus trek het niet blind door. Vraag bij elke aankoop naar de herkomst van beide nummers. Het BMW-archief (Mobile Tradition) kan productiegegevens opzoeken. bron
- aandacht: middelVervalsingen, combinaties en verbouwde machinesBij de R 71 komen volgens een gebruikersforum nagebouwde exemplaren voor, bijvoorbeeld Russische M72-motoren in BMW-frames of aangepaste framenummers. Bij de R 35 zijn veel exemplaren uit het voormalige Oostblok verbouwd. Dit komt uit gebruikerservaringen en niet uit een fabrieksbron. Zie het als reden om nummers en onderdeeldetails extra kritisch te vergelijken. bron
- aandacht: middelOnderdelen zijn schaars of komen uit de nabouwBMW Group Classic noemt op zijn pagina met nagemaakte onderdelen geen vooroorlogse modellen. Voor sommige typen bestaan particuliere leveranciers, zoals voor de R 11 en R 16 en voor de R 75. Reproducties vragen controle, want fouten in nabouwonderdelen komen voor. bron
- aandacht: middelRemmen met beperkte vertragingVooral de halfnaafremmen van de R 5 en R 51 halen geen moderne vertraging. Deze machines vragen vooruitkijkend rijden en een goed afgestelde remmenset. Dat geldt in versterkte mate in druk verkeer. bron
- aandacht: laagStarre achtervering en eenvoudige veiligheidDe meeste vooroorlogse modellen hebben geen achtervering; pas de R 51, R 61, R 66 en R 71 kregen plunjervering. Een testverslag over een R 12 met zijspan noemt de slagen die ongefilterd doorkomen en de remmen archaïsch. Reken op een rijervaring die weinig met een moderne motor te maken heeft. bron
- aandacht: middelSmering en afstelling vragen disciplineHet testverslag over de R 12 noemt regelmatig smeren en het afstellen van de onderbreker en de klepspeling. Bij de R 5 en R 51 zit bovendien een aparte olievulling in elke cilinderkop die apart gecontroleerd moet worden. Wie dat verwaarloost, riskeert schade aan een motor waarvan onderdelen lastig zijn. bron
Veelgestelde vragen
Welke was de eerste BMW-motorfiets?
De R32, gepresenteerd op 28 september 1923 op de autotentoonstelling in Berlijn. Het ontwerp is van Max Friz. Het verhaal dat de R32 in Parijs debuteerde, klopt volgens onderzoek in het BMW-archief niet. Zie de pagina over de [BMW R32](/bmw-modellen/r32/).
Welke vooroorlogse BMW is het meest gebouwd?
De R12, met 36.008 exemplaren volgens de Duitse Wikipedia en ongeveer 36.000 volgens BMW Group Classic. Een groot deel ging naar leger en overheid. Lees meer over de [BMW R12 (1935–1942)](/bmw-modellen/r12/).
Wat is de snelste vooroorlogse BMW?
BMW Group Classic noemt de R66 (30 pk, 145 km/u) de snelste BMW van voor de oorlog. De R17 haalde 140 km/u. Los van de straatmodellen zette Ernst Henne in 1937 met een compressor-boxer een wegrecord van 279,5 km/u neer.
Kun je een vooroorlogse BMW dagelijks rijden?
Dat is niet het doel van deze machines. Ze hebben weinig of geen achtervering, beperkte remmen en vragen veel onderhoud en afstelling. Een goed gerestaureerde machine rijd je met zorg en voor plezier. Een uitzondering in gebruiksgemak is de gerestaureerde R 75, die volgens bronnen dagelijks bruikbaar is.
Wat is een vooroorlogse BMW waard?
Dat hangt sterk af van het model, de originaliteit en de documentatie. Op elke modelpagina met een marktblok zie je de actuele NL- en DE-marktwaarde. Meer uitleg vind je op [de marktwaarde-pagina](/marktwaarde/).
Kopen of verkopen?
Wil je een motor uit deze serie verkopen of zoek je er een? De Boxerschuur volgt het aanbod in Nederland en Duitsland dagelijks.
Motor verkopen Laten zoeken